DARI TRANSLATIONS

A MESSAGE FROM THE PROJECT DIRECTOR

 پیامی از سائره شاه

پروژه ترجمه آثار اسلامی

هدف پروژه ترجمه آثار اسلامی بازگرداندن برخی از ایده‌های ادریس‌شاه به فرهنگی است که از آن به عاریه گرفته و پرورانده بود. 
در این فرایند، ما امیدواریم که به مسلمانان اطلاع و نیز انگیزه دهیم که سنتی چندقرنه در اسلام وجود دارد که به مردم می‌آموزد که چگونه تفکر کنند، چگونه به عوامل بیرونی بی‌اعتنا باشند و به امور دنیا با نوعی شوخ‌طبعی بنگرند و در این روند تقریبا به شکل پیش‌فرض، از بذله و سخاوت و مهربانی و هوشمندی و عقل سلیم بهره گیرند – فرایندی که هدف از آن کمک به دستیابی به یک توازن درونی است که آن‌ها را نه تنها در مسیرشان در جهان مادی،‌ بلکه در راه تکامل و معنویات نیز هدایت می‌کند. 
اولین مرحله این پروژه کاری بزرگ بود؛ از جمله پیوند بخش بزرگی از آثار شاه به منابع کلاسیک ادبی فارسی که عمدتا از آن اقتباس شده است. 
ادبیات فارسی در قرون یازده تا سیزده به این دلیل بی‌نظیر است که در آن دوره تقریبا همه شاعران و استادان بزرگ ادب مرشدان تصوف بوده‌اند و یا به شدت تحت تاثیر عقاید صوفیان قرار داشتند. 
این نوع ادبیات جزو متون مقدسه به شمار می‌رود – چیزی شبیه آثار شکسپیر در انگلیسی. مثلا، مثنوی جلال‌الدین رومی، اغلب به عنوان قرآن فارسی یاد می‌شود. 
همزمان، دست‌ بردن در این متون و تحریف آن عملا بدعت محسوب می‌شود. با این‌حال، نویسندگان آثار کلاسیک تصوف دقیقا همین کار را می‌کردند – و در واقع، این احتمال ظاهرا وجود دارد که منبع اصلی بیشتر آن‌ها به درجاتی قصه‌های شفاهی درویشان بوده است. مثلا بسیاری از قصه‌هایی که در مثنوی به اشکال مختلف آمده، تقریبا به همان اشکال در گلستان سعدی شیرازی نیز آمده است. 
از آن‌جا که شاه، چنان‌چه خود می‌گفت، یک معلم فعال، نویسنده و متفکر – و نه یک عالم اکادمیک – بود، در بهره‌گیری از این آثار کلاسیک به عنوان ابزارها و موادی برای آموزش، آزادانه عمل می‌کرد. از این‌رو، قصه‌‌ در بیشتر کارهای ادبی او نقش اجزا اساسی و شکل‌دهندهٔ آن آثار را دارد. خود شاه استاد قصه‌گویی بود و به قاعده «زمان، مکان و اخوان» باور داشت. از این‌رو، او گاهی از قصه‌ها با درنظرداشت مخاطب و یا نکتهٔ مورد نظر خود اقتباس می‌کرد. 
او کار خود را معرفی ایده‌های جدید به غرب می‌دانست. در شرق اما، تصویر تصوف مغشوش‌تر است. 
بسیاری از آثار منبع یا از دست رفته، یا با بی‌اعتنایی مواجه شده و یا ممنوع شده است. ولی، این آثار طوری صورت‌بندی شده که تقریبا شبیه یک موضوع عامه‌پسند اینترنتی، در درون یک فرهنگ خود را حفظ و تکثیر می‌کند. 
حتی امروز هم در فرهنگ بیشتر کشورهای اسلامی می‌توان نسخه‌های مختلفی از این آثار را، نه تنها در متون مقدسه، بلکه در قالب بریده‌های از تاریخ، زندگی‌نامه‌های اولیاءالله، ضرب‌المثل، فکاهی و قصه‌های عامیانه، مشاهده کرد. 
ما بیشتر اوقات باید به آثار اصلی مراجعه می‌کردیم تا از معیاری که شاه اغلب بر آن تاکید می‌کرد، اطمینان یابیم: حفظ عنصر تعلیمی، بهره‌گیری از عقل سلیم، و اجتناب از «آلوده» ساختن محتوا.
در طول کار، ما بارها و بارها منابع را بررسی و مقابله کردیم تا از تحریفی که صرفا با انگیزه‌های ادبی و سوءتفاهم از سوی مترجمان و ویراستاران روی می‌دهد، جلوگیری کنیم. 
فرایند بررسی استفاده شاه از آثار منبع – که به کار سبدبافی می‌ماند که ترکه‌های بیدمجنون را از سبدی شکسته بیرون می‌کشد و با آن سبدی جدید می‌بافد – در واقع نقشه ذهنی شاه در کارش را آشکار می ساخت. 
این مرحله اول – که امیدواریم دشوارترین آن باشد – تقریبا به پایان خود نزدیک شده است. ما اکنون در حال اتمام کار ده عنوان آخر آثار شاه هستیم که برای فرهنگ‌های شرقی جذاب است. این آثار اکنون به دو گویش فارسی (ایران) و دری (فارسی افغانستان) تهیه شده است. 


در طول پنج سال آینده، برنامه ما تمرکز در دو زمینه است: 
ما به تدریج ترجمه‌ها را به دیگر زبان‌های کشورهای اسلامی توسعه خواهیم داد: ترکی، عربی و اردو
و همزمان بر روی توزیع موثر ترجمه‌هایی که تابحال تهیه کرده‌ایم، تمرکز خواهیم کرد. 

About Idries Shah

Idries Shahدرباره ادریس‌شاه
ادریس شاه در سال 1924 به دنیا آمد و زندگی خود را وقف جمع آوری، ترجمه و اقتباس از آثار کلاسیک مهم تصوف کرد. این آثار از قرن ها تصوف و تفکر اسلامی نمایندگی می کند که هدف آن انکشاف ظرفیت انسانی در متعالی ترین شکل آن است. برخی از آثار شناخته شدهٔ ادریس شاه شامل اثر مهم او «صوفی ها» و چند مجموعه از قصه های آموزنده «ابله هوشیار» ملانصرالدین است. کتاب های ادریس شاه به ده ها زبان ترجمه شده و میلیون ها نسخه به فروش رفته است و به حیث پلی میان شرق و غرب تلقی می شود. 

Translations Available

Thinkers of the East

متفکرین شرق مجموعه‌ای از حکایات و «مثل‌ها در عمل» است که رفتار و اعمال معلمان درویش شرقی را به تصویر می‌کشد. 
این مجموعه شامل تعلیمات بیش از یک صد صوفی از سه قاره است،  که مبنای آن‌ها بیشتر تجربی است تا نظری-  و این مشخصه دانش صوفی است که تأثیرات و حیات آن را تأمین می‌کند. 
تأکید متفکرین شرقدر تضاد با تصور کلی غربیان از شرق است که آنجا را مکانی برای فرضیات علمی بدون تمرین آن‌ها، و یا اندیشه‌ی بدون ‌عمل می‌دانند. 
ادریس شاه، نویسنده کتاب، می‌گوید: «من نمی‌دانم که چگونه می‌توان تفکر شرقی را بدون تجربه مستقیم از تعالیم صوفی، و یا حداقل ثبت بی‌واسطه‌ آن‌ها، کرد.»


Wisdom of the Idiots

در کتاب «معرفت ابلهان»، اثر ادریس شاه، ابلهان همان صوفیان اند. وصف آنان به این تعبیر از آنجاست که معرفت صوفیان به سطحی می‌رسد که آن را برای افراد عادی یا دانش‌پژوهان آکادمیک نادسترس می‌کند. این مثل‌های صوفیانه که تاکید آن بر عمل است، راه را برای رسیدن به مقصدی معین هموار می‌سازد.  از این جهت، سیر شخصیت‌ها در هر حکایت یک جریان روانشناختی را ترسیم می‌کند و هر قصه به نقشهٔ راهی برای آن جریان تبدیل می‌شود. 
 
معرفت ابلهان برنده جوایز بسیاری برده است از جمله مدال طلای «بهترین کتاب» در عرصه مطالعات تصوف، در نمایشگاه بین‌المللی کتاب بوئنوس آیرس که همزمان با سال جهانی کتاب یونسکو برگزار شد. 


The Pleasantries of the Incredible Mulla Nasrudin

جاذبه نصرالدین مثل حقایقی که در قصه‌هایش بیان می‌کند، وجهه جهانی دارد. بسیاری از داستان‌های او توسط اطفال، عالمان، محققان و دوستداران فلسفه خوانده شده است. ادریس شاه این مجموعه را از حکایت‌های نصرالدین که در مکتوبات قدیمی و ادبیات شفاهی در آفریقای شمالی، ترکیه، خاورمیانه و آسیای مرکزی روایت شده، جمع‌آوری کرده است. بسیاری از این حکایت‌ها برای صوفیان، مولوی، جامی و عطار شناخته شده بوده است.


کاربرد بذله در تصوف تجلی خاص،

«تجلی خاص» اصطلاحی است که توسط شاعر و عارف بزرگ مولانا جلال‌الدین بلخی به منظور تأکید بر اهمیت بذله در تجربهٔ علوم ماوارء‌الطبیعه استفاده شده است.
از این روست که ادریس شاه می‌گوید: «مولانا در تضاد مستقیم با دین‌گرایان ترشرویی است که در همه ادیان پیدا می‌شوند، و می‌پندارند بذله‌گویی مانع تلقین است؛ تنها متاعی که برای عرضه دارند.»


اندیشهه

«اندیشه‌ها» نوشتهٔ ادریس شاه کتابی‌ست مختصر اما مفید، و مجموعه‌‌ای است بی‌نظیر از حکایات، جملات قصار و سخنانی که ذهنیت شرطی‌شده انسان را به چالش می‌کشد. این کتاب با دیدگاه‌ها و ایده‌های نامانوس‌اش، کوشش دارد که ذهنیتی آزاد برای خواننده ایجاد کند و او را به مشاهده واقعیت اتفاقات دعوت نماید. در پیشگفتار کتاب آمده است: «آیا تصور می‌کنید که حکایات فقط برای سرگرمی و یا دستورالعملی برای زندگی خلق شده‌اند و اساس آن بر خیال است؟ بهترین قصه‌ها آن است که آنچه را در زندگی واقعی و در مفکوره جمعی و فردی رخ می‌دهد، ترسیم نماید.»
 


قصه‌های درویشان

قصه‌های درویشان گرچه فی نفسه جذاب است و مفرح اما هرگز به صرف قصه بودن و ارزش افسانه‌ای و فولکلوریک این قصه‌ها نبوده که نشر شده. این قصه‌ها در لطایف خود، شیوه پرداخت و جذابیت با بهترین قصه‌ها در هر فرهنگی همسنگ است، با اینهمه، نقش اصلی آنها یعنی قصص تعلیمی صوفیه در دنیای مدرن کمتر شناخته شده و از همین جهت است که اصطلاح خاصی هم برای نامیدن و متمایز کردن آنها وجود ندارد. آنچه در کتاب قصه‌های درویشان گردآمده حاصل هزار سال پرورده شدن است. در این هزار سال مشایخ درویشان این قصص و دیگر قصه‌های تعلیمی را برای آموزش مریدان به کار برده اند. این قصه‌ها حصه‌هایی دارند که چشم خواننده را به قدرت استنباط روزافزونی باز می‌کند که از دید فرد عادی پنهان است.


The Way of the Sufi (طریقت صوفیان)

طریقت صوفیان مقطعی بی نظیر از مواد آموزشی از مکاتب متصوفه٬ تعالیم و نوشته های کلاسیک آنها تقدیم میکند که بینش ابتدایی از تفکر تصوف را ارائه میدارد. نویسنده درابتدا با مواردی بیرونی از زوایای آموزشی برای آشنا کردن دانش آموز تازه کاربه موضوع تصوف آغاز می نماید. او بر نگرش مختلف به تصوف و شواهدی از جذب آنها در تفکر دوره میانه و عصر حاضردر فرهنگ ها و ادیان توجه دارد


کتاب کتاب‌

 کتاب کتاب‌ها بیش از هفتصد سال است که برای تعلیم استفاده می‌شود و یکی از جذاب‌ترین و شگفت‌آمیز کتاب‌هایی است که از شرق برآمده است. مساله مرکزی کتاب ساده است: «آنگاه که فرق ظرف و مظروف را دریافتی به معرفت رسیده‌ای.» سی و پنج سال پیش زمانی که این کتاب برای نخستین بار منتشر شد، ناشران می‌پرسیدند چطور ممکن است منتقدان و دانشوران و مردم برای چنین کتابی پول بدهند و آن را بخرند؟ کتاب کتاب‌ها اکنون برای هفتمین بار منتشر می‌شود، در دانشگاه‌ها مورد مطالعه قرار می‌گیرد و همگان آن را برای سادگی درخشانش تحسین می‌کنند.


SAIRA SHAH

DIRECTOR MIDDLE EASTERN AND ASIAN TRANSLATIONS PROJECT

Saira Shah

سائره شاه، مدیر پروژه خاورمیانه و آسیا
سائره نویسنده و مستندسازی است که فیلم های برنده او چندین جایزه، از جمله پنج امی، دو بافتا و سه جایزه جامعه سلطنتی تلویزیون (Royal Television Society) شده است. در مشهورترین اثر مستندش با عنوان «زیر نقاب (2001)» سائره مخفیانه به افغانستان سفر کرد تا زندگی تحت حاکمیت بی رحمانه طالبان به تصویر بکشد. او رمان «آشپزخانهٔ  ضدموش» (انتشار در 2013)، را با الهام از تجربه اش در مراقبت از دخترش آیلسه، که با بیماری شدید فلج مغزی به دنیا آمد، نوشت. سائره خود را وقف آن کرده که آثار پدرش را «دوباره به شرق ببرد.» او علاقه مندی ویژه ای به ارتقاء تساوی جنسیتی در دنیای اسلام دارد. او می گوید: «پدر من تمام تلاش خود را کرد تا دخترانش بهترین تعلیمی را که او می توانست برای آن ها فراهم کند، داشته باشند و از ما انتظار داشت که مسلک و بلندپروازی های خود را داشته باشیم، مستقلانه انتخاب کنیم و جایگاه خود را در جامعه پیدا نماییم. به یادم دارم که به من گفت: ٬هر جامعه ای که از فقط نیمی از ذخیره استعدادش را استفاده  کند، همیشه خواهد لنگید.٬